Ceny paliw - obniżać podatki czy zostawić rynek w spokoju?

Codziennie przejeżdżam obok stacji benzynowych i patrzę na ceny. Coraz częściej zastanawiam się jednak nie tylko nad tym, ile zapłacę za tankowanie, ale również nad tym, ile drogie paliwo kosztuje nas poza stacją. Czy to w domu, w sklepie czy we własnej firmie.

Wyobraźmy sobie wykonawcę dojeżdżającego do klientów albo sklep zamawiający regularne dostawy. Kiedy transport drożeje, dodatkowy koszt trzeba gdzieś zmieścić. Można zaakceptować mniejszy zysk, ograniczyć inne wydatki albo podnieść ceny. Dlatego rachunek za paliwo nie kończy się przy dystrybutorze.

Co w tej sytuacji robią Polska i Wielka Brytania? Oba państwa interweniują, ale korzystają z różnych narzędzi. Nie porównujemy więc rządowej pomocy z całkowitym pozostawieniem spraw rynkowi.

Ile kosztuje paliwo w Polsce i Wielkiej Brytanii?

Według danych e-petrol przytoczonych przez Forsal, 23 września średnia cena benzyny 95 w Polsce wynosiła 7,99 zł za litr, a diesla 8,99 zł. Brytyjskie dane urzędowe z 21 września pokazują odpowiednio około £1.72 i £1.96 za litr. To ceny z podobnego okresu, ale nie porównanie siły nabywczej. Aby ocenić obciążenie domowych budżetów, należałoby uwzględnić również zarobki i kurs walut.

Jak Polska obniżała podatki od paliwa?

Od 1 lutego 2022 r. Polska obniżyła VAT na paliwa z 23% do 8% w ramach tarczy antyinflacyjnej. W 2026 r. pojawił się program „Ceny Paliwa Niżej”, czyli CPN. Jego pierwsza odsłona obowiązywała od 31 marca do 30 czerwca, a kolejna od 17 do 31 sierpnia. Sierpniowe rozwiązanie łączyło VAT obniżony do 8% z maksymalnymi cenami detalicznymi benzyny i diesla.

To istotne rozróżnienie. Obniżając podatek, państwo obniża swoje obciążenie zawarte w cenie. Ustalając cenę maksymalną, dodatkowo ogranicza kwotę, której stacja może żądać od klienta. W sierpniowym CPN limity aktualizowano codziennie, zamiast zamrażać je na jednym poziomie.

Czy polski rząd ponownie obniży ceny paliw?

15 września 2026 premier zapowiedział kolejną odsłonę CPN, uzależniając jej uruchomienie od podpisania przez prezydenta ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych. Według zapowiedzi wpływy z tej daniny mają umożliwić ponowne obniżenie VAT i akcyzy. 24 września Senat przyjął ustawę bez poprawek. Samo zakończenie prac parlamentarnych nie oznacza jednak, że niższe podatki na stacjach już obowiązują. W przywołanych komunikatach nie ma potwierdzonej daty rozpoczęcia kolejnej obniżki.

Ile naprawdę daje obniżka VAT na paliwo?

Załóżmy, że litr paliwa kosztuje 6 zł przed VAT, z pozostałymi obciążeniami już uwzględnionymi.

Przy VAT 23% płacimy 7,38 zł, a przy 8% byłoby to 6,48 zł.

Przy niezmienionej cenie netto oszczędność wynosi 90 groszy na litrze, czyli 45 zł przy tankowaniu 50 litrów. Cena brutto spada o około 12,2%, a nie o 15%.

Jest jednak szczegół ważny dla przedsiębiorców. Firma mająca prawo odliczyć cały VAT w obu wariantach ponosi koszt netto 6 zł. Mniej płaci przy zakupie, ale później mniej odlicza. Inaczej wygląda sytuacja konsumenta oraz przedsiębiorcy, który nie odlicza VAT albo odlicza go częściowo.

Obniżka akcyzy może natomiast obniżyć również koszt netto, o ile zostanie uwzględniona w cenie sprzedaży. To różnica wynikająca z konstrukcji tych podatków.

Co Wielka Brytania robi z cenami paliw?

Brytyjski VAT na benzynę i diesel pozostaje na poziomie 20%, ale rząd utrzymuje obniżkę Fuel Duty, czyli podatku akcyzowego od paliwa. Stawka wynosi 52,95 pensa za litr, o 5 pensów mniej niż przed obniżką wprowadzoną w marcu 2022 r. Obniżkę tę przedłużono do 31 grudnia 2026 r. Przy pełnym uwzględnieniu obniżki w cenie klient oszczędza, razem z VAT, 6 pensów na litrze, czyli £3 przy tankowaniu 50 litrów.

Od 2 lutego 2026 r. działa również obowiązek raportowania cen w systemie Fuel Finder.

Stacje objęte przepisami muszą zgłaszać zmiany w ciągu 30 minut. Dane trafiają do aplikacji i porównywarek, aby kierowcy mogli porównywać oferty. To interwencja poprzez dostęp do informacji, a nie wyznaczanie ceny maksymalnej.

Kilometrówka w UK w 2026 roku. Stawka 55p i odliczenie VAT

Brytyjskie rozwiązania nie kończą się na dystrybutorze.

Pracownik lub dyrektor korzystający służbowo z prywatnego samochodu może otrzymywać zwrot kosztów według zasad Approved Mileage Allowance Payments, czyli AMAP.

Od 6 kwietnia 2026 r. limit zwrotu wolnego od podatku dochodowego wynosi 55p za pierwsze 10,000 mil służbowych w roku podatkowym i 25p za każdą kolejną. Przy 5,000 mil oznacza to £2,750, czyli o £500 więcej niż przy wcześniejszych 45p. To limit podatkowy, nie obowiązek wypłacania pełnej stawki przez pracodawcę. Kilometrówka obejmuje również inne koszty użytkowania samochodu i nie dotyczy zwykłych dojazdów do stałego miejsca pracy.

Jest też możliwość, którą łatwo przeoczyć:

‍firma rozliczająca VAT na zasadach ogólnych, mająca prawo do odliczenia, może odzyskać VAT od części paliwowej wypłaconej kilometrówki, nawet gdy samochód należy do pracownika lub dyrektora.

VAT odzyskuje firma, nie prywatnie kierowca, i nie liczy się go od całych 55p. Do ustalenia części paliwowej HMRC akceptuje Advisory Fuel Rates, zależne od paliwa i pojemności silnika. Choć zasadniczo służą rozliczeniom samochodów firmowych, można wykorzystać je także do tego obliczenia VAT. P

rzykładowo od 1 września 2026 r. stawka dla diesla do 1,600 cm³ wynosi 15p za milę. Przy 1,000 mil część paliwowa to £150, a zawarty w niej VAT wynosi £25, czyli £150 podzielone przez sześć. Potrzebne są ewidencja przejazdów oraz faktury za paliwo spełniające wymogi VAT i pokrywające rozliczaną część paliwową. To istniejący mechanizm odliczenia, nie nowa obniżka podatku na stacjach.

Jak obniżanie cen paliw wpływa na gospodarkę?

Obniżka podatku może szybko zmniejszyć rachunek, ale ogranicza wpływy państwa. Na samą sierpniową odsłonę CPN rząd zapowiedział przeznaczenie blisko pół miliarda złotych. Pomoc na każdy litr nie zależy też od dochodów kierowcy. Przy jednakowej obniżce jednostkowej większą kwotę oszczędza ten, kto więcej tankuje.

Ekonomia opisuje również sygnał cenowy. Wyższa cena zachęca do ograniczenia zużycia i szukania alternatyw. Obniżenie ceny osłabia tę zachętę. Nicolas Arregui, Oya Celasun i współautorzy analizowali ten mechanizm w opracowaniu opublikowanym przez MFW w 2022 r. Omawiali także pomoc kierowaną do konkretnych gospodarstw, która łagodzi obciążenie budżetu bez obniżania ceny każdej kolejnej jednostki energii. Zwracali przy tym uwagę na ograniczenia techniczne i administracyjne takich rozwiązań. Polecam tę lekturę.

Cena na stacji to nie cały rachunek

Porównując oba kraje, trzeba rozdzielić trzy kwestie: cenę płaconą przy tankowaniu, rzeczywisty koszt po rozliczeniu podatków oraz koszt pomocy dla budżetu państwa. Obniżka VAT, obniżka akcyzy i odliczenie VAT od kilometrówki działają inaczej i nie trafiają do tych samych odbiorców.

Dla kierowcy ważny jest rachunek za tankowanie. Dla przedsiębiorcy również to, ile ostatecznie zostaje w kosztach firmy. A przy ocenie rządowych działań liczą się jednocześnie skala pomocy, jej odbiorcy, czas obowiązywania i sposób finansowania.

W TaxOne pomagamy przedsiębiorcom i klientom indywidualnym prawidłowo rozliczać podatki, korzystać z dostępnych ulg i rozwiązywać problemy z HMRC, oferując doradztwo podatkowe i księgowość w UK.

Nasz zespół w Polsce zapewnia doradztwo prawne i podatkowe dla firm, łącząc bieżącą obsługę biznesu z analizą podatków międzynarodowych, rezydentury podatkowej i unikania podwójnego opodatkowania przy działalności w Polsce oraz Wielkiej Brytanii.